|
گرد آ ورنده : ا حسا ن لمر د ر ا را ضی وعـره ( سـنگـلا خ ) شـقا ( بد بـختی و بد بخت شد ن) وسنگلا خها ی بد بخـتی جویا رفا ه حا ل وآ سا
یـش خویـش میـبا شد. آ ن ا مـت مـتخـلـق به ا
خـلا ق فـا ضـله و مـتـصـف بـه سـجا یـا ی پـسنـد یـده بـوده ا نـد
وهـرطـبـقـه ا ز طـبـقا ت آ ن قـوم را بـهـرهء وا فـــر بود ه ا سـت ا ز
بـصیـرت و بـیـنـا ئی، فـقــر وفـا قـه و ذ ل و مسکـنت و ضعــف وا نـحطا ط
کلـمه وحقا رت و پریـشا ن حا لی و گـمـنا می آ ن د رآ نـوقـتی بـود ه که
جهـل وعــمـش ( کوری و نا بـیـنا ئی ) و نا بیـنا ئی عــمـوم ا شـخا ص آ
نـرا فـرا گـرفـته و صـنـف آ ن گروه بـه فـسا د ا خـلا ق و تـبا ئـی ا فکا
ر مبـتلا گرد یـده بود نـد. شـقـا وت آ نها ا ثـرغـبـا وت و ســجا یـای نـا سـتـوده ا سـت. بـلکه ا گـر کـسی تـعـمـق و تـد بـر نـما یـد د ریـن مـسا له که سـعا دت ا مـتی با سـم وا حـده نا مـیده و بـسـمهء وا حد ه شنا خـته میـشـود بـلکه رفـا هـیـت هـر فـردی آ ن حـا صل نـمی گـرد مگر بتعا ون
و تـوا زر زیـرا که با لـبداهـه ( آ شکا را) شخصی وا حد بلکه شـرذ مـه (
جـمعـیـت کـم) قـبـیله ئی کـه مآ لـفه( تـرکیب شـدن ) ا ز ا فـرا د چـند با
شد هرگز قـیا م بـرمعـیـشـت ضروریه خود نـتوا ند کـرد تا کجا که بـرای دریا
فـت سعا دت نـامـه و رفـاهـیت کامـله ا ز بـرای خـویـش نـما یـد. بر بتکا فـاء ( بـرا بـردا شـتـن ) درا شغا ل و تنا سـب درا فعا ل و تعا د ل درا عـما ل به آ ن گونه که آ ن ا فـرا د مـتعـد د ه را صـورت وحدا نـیه حـا صل گـرد د و تکا فـاء و تعا د ل د رعـمل د رعـا لم خا رج پـیـرا یـه و جــود وهــستی نخوا هد یـا فـت جـز به
اعـتـدا ل ا خلا ق و اعــتـدا ل سـجا یـا هـرگـز وجـود
نـپـذ یـرد الا به بـصیـرت و بـیـنـا ئی و تـعـد یـل قـوا ی عـقـلی و
تـقــویـم و تـهـذ یـب ملکا ت آ ن. لـما( پـرسـش به اعـتبا رعــلت) حکـم خواهـد کـرد که عـلـت حـقـیـقـی و سـبب ا صلی سـعا د ت تـا مـه هـر ا متی ا زا مم عــقـل و بـصیـرت ونزا ئــت و اعتـدا ل ا خلا ق آ نـست و باعـث شـقا و پریـشا ن حا لی آ ن زوا ل آ نـعـلـت ا سـت چـون ا یـن روش روشن شـد پـس با یـد دا نـست که ا خــلا ق نـفـسا نی و وقــوی و مـلکا ت عــقـلی را عجا ئـب جزری ومد ی و قـبضی ( فـشرده گـرفـتـن) و بـسطی ( گشا د گی) وا رتفاعـی وا
نخـفـا ضی ( پـستـی) و ا زد یا دی و نـتصا نی و عـروجی ( بالا آ مدن ) و
هـبـوطی( فـرود آ مدن)
میـبـا شد. ا دا مـه و تـشبیت آ نها برمرا کـز لا ئـقـه تـسا ئـل کـند آ ن ا خلا ق و قـوی ا گـر بـد رجه عـا لی رســیده بـا شـد رفــته، رفـته روی با ضمحلا ل آ ورده تا آ نکه بکلی نا بود خواهـد شد بلکه درا ند ک زمـا نی ا ز دا ئره ا
نـسا نیـت بـیـرون شــــد ه بـه حـیـوا نا ت وحشـی مـلـحـق خـواهــد
گــردیـد. تـما م ا یـن ا وصا ف و دا را ی هـمگی ا یـن مـزا یا بـوده با شد مگر جـرا ئد و ا خـبـا ر نا مـه هـای یـومــیـه. زیرا که هـرصنعـت وحـرفه ا ی را مـوضوعـیست خا ص ویا عـا می که ا ز سـوء تصرف نا اهــلا ن را بـه مـنـزلـــه خـا ص گـرد یده ا سـت و صا حـب آ ن د ر ا و مسـتغـرق شـده ، چـشم ا ز مشا رکین خویـش در مد نـیـت پـوشیـده وا ز سـود و زیا ن تـقـدم وتا خـرآ نها غـفـلـت ورزیده ا سـت بلکه ضرورت مـعـیـشت ا ورا د ر بـیـشتـر ا وقا ت ا زا تـقا ن ( ا سـتوا ر کـرد ن) صنعت خویـش با زدا شــته ا ست ا ما ا خــبا ر آ ن یگا نه صنعـت ا ست که موضوع آ ن عــموم ا حوا ل وا خلا ق ا مـم و غـا یـتـش ا صـلاح
شـئـون خـویـش و جـلـب سعـا د ت و رفا ئـیـت و ا مـنـیـت ا ز بـرا ی آ ن
بـلکه ا ز بـرا ی جـمیع ا مــم میـــبـا شـــد. ا ولاً ا ز بــرا ی مـحـمـد ت ( سـتــود ن یا سـتـا یـش ) حــقـه که جـزا ی صا حـب فـضیـلت ا سـت و ثا نـیاً ا زبـرا ی حـث ( بـرا نگـیـخـتن) د یگـرا ن بـر ا
کتــسا ب فـضا ئـل. ( با زدا شتـن ) صا حـب رذ یـله و زجـر سا ئـر نا س (
مـرد م ) ا ز ا ر تکا ب مــثــل آ ن. مـــــید هـــــد. د لا لـت کـند)
فــلکـیــا ت و حوا د ث جـوی و لـوا زم زرا عـت و مـقـتـضیا ت حــرف و
ضروریا ت طـبی و تـرتـیــب مـنـزل و تـنـظـیـف بـلا د و تـربـیـت ا ولا د
بـر نـوعـی که عـوا م ا لــنا س ا ز آ ن بـهـره ور شـونــد ذ کــر
مـیـکـنـد. بـنـا ی دا را
لـشــفا ها تـرغـیـب و تـشویـق میـنـما یــــد. ما ضیـه و ا جــد ا د سـا لـفـه را به جـهـت ا ولا د و ا حـفـا د به نهج شـیریـن ، گاه و بــیگاه فـــرضیه ذ مــت خود
مــیــدا نـد. صا حبا ن سـیا ست نـصیـب خویـشرا ا ز آ ن بـردا رند و خدا وندا ن تجا رت حـظ و بـهره خود را بگـیرند و ا ربا ب عـلـوم فـوا ئد عـــلمی را ا کـتـسا ب کـنند وا فـرا د ا مـت بـر ا حـوا ل آ نها نـظـر د قـت نـموده ، ا گـرا زاهـل سعا د ت ا ند ا جـتـها د نـموده ا سبا ب آ نرا فـهـمیده پـس ا ز آ ن هـمت خود را بر ا نگیخـته وعـرق ( رگ) حمـیـت وغـیـرت خــویـش را حـرکت دا د ه و د ر صد د مـبا را ت ( معـا رضــه
و مــقـا بـله) و مجا را ت ( رفـتـن د و کس بـرای یـکـد یگــر) آ نـها بـرآ
یـنـد. وا گـرا ز اهــل شـقا مـیـبـا شــند ا ز آ ن عـبــرت گـــرفـتـه ا ز
سبــــب آ ن ا جـتـنـا ب نـما یـــنـد. آ تـیــه را تـفـرس ( د ریا فـت نـمود ن) نـموده ا ربا ب اهـل و عــــقـد را آ گا ه میـسا زد تا آ نـکه قـبـل ا ز حــد وث آ ن را د فـع وعـلاج آ ن بکـوشـنـد و
حکــومـت و رعـیـت ا ز ضرر آ ن مـحـفـو ظ مـا نـــد. تـا زه زنـد گـی ا ش مــیگـردا ند. هـا ی سعا د ت ا رشا د مـیکـند وا ز بـرا ی جـلـب مـنـفــعـت و د فع مـضرت حـقا یـق را چـنا نچه در وا قـع ا سـت
جـلـوه دا ده و آ شـکا را میـنـما یـد نا صحی ا سـت مـتوا ضع ، و مو د بی ا سـت خا ضع و د یــد با نی ا سـت بـیــدا ر، و حا رسی ( نگهـبا ن) ا سـت هـوشـیا ر، ومـربـی ا ســت کا مل ا ز بـرا ی عـمـوم، و تـریا ق شـا قـی ا سـت جـهـت جـمیع عـموم و بهـترین مـنـشطی ( نـشا ط آ ور) ا سـت خا مـلیـن ( بـیـنا م ونشا ن ) را ونیکـو تـرین منبـهی ( بــیـدا ر کـنـند ه ) ا سـت غا فـلیـن را ، و روح بـخـش ا سـت د لـها ی مـرده را و بـرا نگـیـزنـد ه ا سـت ا فکا را فـسرده را و د ر وحد ت جـلیـس (هـمـنـشیـن وهــمـد م ) ا ســت و در و حـشـت ا نـیــس ، عـا لـمیـا ن را ســت سـرما یــه عا رفـا ن را سـت پـیــرا یـه، تا جـرا ن را رهـبـر، وحـا کـما ن را مـشـیـر ( مـشــورت کـنـنـده ) مـعـد لـت گـستـر زا رعـا ن را قـا نـون فــلا حــت ا ســت ، و صا نـعـا ن را ا سـنـا د صنـاعــت . و جـوا نا ن را د بـستـا ن وعـــوا م را ســت ا دبـستا ن، ا ربـا ب بـصیـرت را سـت نورد ید ه، و خا وند سیا ست را د ستـوریـست پـسند یـد ه ومد نیـت را حصنی ( پـنا ه گا ه و جـا ی محکـم و ا سـتـوا ر) حـصیـن ( ا سـتـوا ر) و سعا د ت ا نـسا نی را حـبـلی ( ریـسـما ن ) ا سـت مـتـیـن، و شـرف و مـــنـزلـت و رفـعـت. جـریـده و کــثـرت آ ن بــر حــسـب تـر قـی ا مــم ا سـت د ر عـلـو م و مـعـا رف
وعــروج آ نـها سـت بـمـدا رج مـد نـیـت زیـرا که عـا لـم عـا رف حـا جـا ت
و ضرو ریا ت خـویــش را ا ز جـا هـل غـا فـل بـیـشـتـر مـیـدا نــد و د ر د
ریـا فــت آ نـهـا زیا د سـعـی مـبـذ و ل مـیـدا رد . پـس هــــرا مـتی که
جـویـا ن سـعا د ت و خـوا هـا ن رفـا هـیـت با شـد بـا یـد بـد ا نـد کـه
بـغــیـر ا ز جـرا ئـد و ا خـبـا ر نـا مـه هـای یـومـیـه بـه مـقـصـود ا
صـلی و مـطـلـوب حـقـیـقی خـود نخـوا هــد رسیـد پــس بـیـعـت راهـهـا ی
بـیــغـو له ( گـوشه) نـبا یـد ا را ضی پــسـت و بـلـند را بـیـهـوده قـطع
نــما یـد و لـکــن بـشـرط آ نـکه صا حـب جــریـد ه بــنـده حـق
بـود ه بـا شـد، نـه عـبـد د ینـا رو د رهــم. زیـرا ا گـر بـنـده د یـنـا
ر و د رهـم بـود ه با شـد حـق را با طـل و بـا طــل را حــق و خـا یـن را ا
مــیـن وا مـیـن را خـا ئـن و صـا د ق را کــا ذ ب و کــا ذ ب را صا د ق
وعــــد و( د شــمـن ) را صـد یــق ، د وسـت و صـد یـق را عــــد و ، و
قــریــب را بـعــیـد و بـعــیـد را قـــر یــب و ضعـیـف را قـوی و قــوی
را ضعـیـف و مـنفـعــت را مـضــرت و مـضــرت را مـنفـعــت و حـسـن را
قــبـح و قــبـح را حـسیــن و مـوهــوم حـقــیـقـی را مـوجـود و مــوجــود
را مــوهــو م وا مـیـنـما یـــد و ا لـبـتـه عــد م ا یــن گــونــه
جـــریــد ه ا ز وجــود آ ن به مــرا تــب غــیــر مــتــنــاهی بـــهـتــر
ا ســت مـعـا رف و مـنـبـع صنا یـع و بـدا یـع و یـنـبوع ( چـشـمه ) حـکـم و فـلـسفـه و کـا ن قـوا نـیـن و نـظا ما ت و مـد نـیـت بـوده ا سـت چــرا بـا یـد جـرا ید د ر ا و آ نـقـد ر کــه بـا یـد و شـا یـد مـقا ر و مـنزلـت نـبا شد و جـرا ید منـطبـعه د ر آ ن عــبا رت ا ز مـعـد ودی چــند بـا شــد و کـثرت عـد د سکا ن کـه به دو صد ملـیـون ( چها ر صد کـرور) بـا لغ مـیـشود وچـرا اهـا لی آ ن مـملکـت را رغــبـت نـا مـه د ر خـوا نـد ن جـــرا ئـد نـبا شــد بـیـشـتـــر فـا ئـده و کثـرت مـنا فـع آ ن. وا مـا آ ن عـذ ری که بـعـضی ا ز ا ربا ب و جاهــت هـند د ربا ب نخوا ند ن جـرید ه تـقـد یـم کـرده مـیگـویـند کــه جـرا یـد مـطـبـوعـه د ریـن مـما لک مـطـا لـب و مـقـالا ت مـفـید را حـا وی نیـست لهذا طـبع به قـرا ئـت آ ن رغـبـت نـمیـنما یـد ا لبته آ ن عـذ رمـقـبـول نـخوا هـد ا فــتا د زیـرا که
مـعـلـوم ا ست نزد هــرصا حـب بـصیـرتی که ا تــفـا ن صـناعـت و ا حـکا م
حـرف و خــوبی د رکا ر بـر حــسـب رغـبـت و مـیـل عــمـوم ا مــت مـیـبـا
شـــــد. کا مـل و صا د ق ا زبـرای خـوا ند ن جــرا ئـد حـا صل شــود بی شبهه صا حبا ن جرا یـد صرف ا فکا ر نـموده آ نچه ا ز زوا یا ی عـقـول دا شتـه با شـند بـرا ی خـواهـش ا فـرا د ا مـت به عــرصه شـهـود جـلـوه خـواهـند دا د بلـکه فکـرخـویـشرا با ا فـکارد یگـرا ن شـریک کـرده و هــرروزی مـقا لـهای شـریـن ا ز بـرا ی تربـیـت و تهـذ یـب عـمـوم ا نـشـاء خـوا هـند نـمـود ا یـن ا ست مجـمـل آ نچـه مـیـخوا سـتـم د ر
فــضیـلـت جـــرا ئـد بـیـا ن کـنم وا لــسـلا م".
|